ปวดข้อมือ

  นิ้วหัวแม่มือขัด ปวดโคนนิ้วหยิบจับอะไรก็ลำบาก... สัญญาณเตือน "ข้อโคนนิ้วหัวแม่มือเสื่อม" ที่คนวัยทำงานและผู้สูงอายุควรรู้ “คุณหมอคะ แค่จะบิดผ้าขี้ริ้ว หรือหมุนเปิดฝาขวดน้ำ ทำไมมันปวดแปลบไปถึงข้อมือขนาดนี้” นี่คือประโยคยอดฮิตที่ผมมักจะได้ยินจากคนไข้ในห้องตรวจบ่อยๆ ครับ ล่าสุดมีคนไข้ท่านหนึ่ง ชื่อ “ป้าสมศรี” (นามสมมติ) อายุประมาณ 60 ปี เดินเข้ามาหาผมด้วยท่าทางกังวล แกเล่าว่าพักหลังมานี้เวลาจะปลอกผลไม้ให้หลานกิน หรือแม้แต่ตอนจะติดกระดุมเสื้อตัวเอง มันปวดโคนนิ้วโป้งมาก จนบางครั้งเผลอทำของหลุดมือไปเลย แกกลัวว่าตัวเองจะเป็นรูมาตอยด์หรือกระดูกงอกร้ายแรงอะไรหรือเปล่า หลังจากที่ผมได้ตรวจร่างกายและดูฟิล์มเอกซเรย์ของป้าสมศรีอย่างละเอียด ผมจึงอธิบายให้แกฟังด้วยรอยยิ้มว่า “ป้าไม่ได้เป็นโรคร้ายแรงอะไรครับ แต่มันคืออาการของ  ข้อโคนนิ้วหัวแม่มือเสื่อม  ครับผม” ความจริงที่นิ้วหัวแม่มืออยากบอกคุณ หลายคนอาจจะสงสัยว่า นิ้วโป้งเล็กๆ แค่นี้ ทำไมถึงมีความสำคัญนัก? ลองจินตนาการดูนะครับว่า ถ้าเราไม่มีนิ้วหัวแม่มือที่ขยับไปมาได้อย่างอิสระ เราจะหยิบจับช้อนส้อม เขียนหนังสือ หรือใช้สมาร์ทโฟนได้ลำบา...

  “กินมะขามเทศเพลินไปหน่อย... แต่อยู่ดีๆ ข้อมือปวดบวมแดง อุ่นๆ สัญญาณนี้อันตรายไหม?” “คุณหมอคะ คุณยายอายุ 84 ปี เมื่อวานยังดีๆ อยู่เลย วันนี้บ่นปวดข้อมือมาก ดูสิมันบวมเป่ง แถมจับดูแล้วอุ่นๆ ด้วย ท่านไม่ได้ล้มที่ไหนนะคะ แต่ช่วง 4-5 วันมานี้เห็นท่านทานมะขามเทศไปเยอะมาก น่าจะเกือบ 2 กิโลได้ เกี่ยวกันไหมคะหมอ?” นี่คือสถานการณ์ที่ลูกหลานหลายบ้านอาจจะเจอครับ โดยเฉพาะในช่วงฤดูกาลที่มีผลไม้รสอร่อยออกมาให้ทานกันจนเพลิน การที่ผู้สูงอายุอยู่ดีๆ มีอาการ “ปวด บวม แดง ร้อน” ที่ข้อ (โดยเฉพาะข้อมือหรือข้อเท้า) หลังจากทานอาหารบางอย่างในปริมาณมากเกินปกติ มักจะมี “จำเลย” ที่เราต้องสงสัยเป็นอันดับต้นๆ ครับ วันนี้หมอจะพาไปไขคำตอบว่า มะขามเทศ 2 กิโลกรัมนั้น เกี่ยวข้องกับอาการปวดข้อมือของคุณยายอย่างไร สัญญาณอันตราย: ปวด บวม แดง ร้อน (Inflammation) อาการที่คุณยายเป็นอยู่ หมอเรียกว่า “ข้ออักเสบเฉียบพลัน” ครับ อาการอุ่นๆ ที่ข้อมือร่วมกับอาการบวมเป่ง เป็นตัวบ่งชี้ว่าร่างกายกำลังส่งเม็ดเลือดขาวมาทำปฏิกิริยาบางอย่างในข้อ ซึ่งในเคสนี้เราต้องสงสัยอยู่ 2-3 อย่างครับ: โรคเก๊าท์ (Gout): หลายคนอาจจะคิดว่าเก๊าท์เป...

  แยกให้ออก! ปวดโคนนิ้วโป้งเหมือนกัน แต่ "ปลอกหุ้มเส้นเอ็นอักเสบ" กับ "ข้อเสื่อม" รักษาต่างกันคนละเรื่อง "คุณหมอคะ ปวดตรงโคนนิ้วโป้งมากเลยค่ะ เวลาหยิบจับของหรือบิดกุญแจรถมันเจ็บจนไม่มีแรง เป็นมาหลายเดือนแล้ว ไปนวดก็ไม่หาย แบบนี้เป็นโรคอะไรกันแน่?" นี่คือเสียงสะท้อนจากคุณน้าสมศรี (นามสมมติ) วัย 55 ปี ที่ประคองมือข้างขวามาหาหมอ พร้อมกับชี้ให้ดูจุดที่เจ็บซึ่งอยู่ตรงรอยต่อระหว่างนิ้วโป้งกับข้อมือพอดีเป๊ะ เชื่อไหมครับว่า "จุดที่เจ็บ" แทบจะเป็นจุดเดียวกัน แต่ตัวการที่ทำให้ปวดอาจเป็นคนละเรื่อง ระหว่าง "โรคเดอ กาแวง" (ปลอกหุ้มเส้นเอ็นอักเสบ) กับ "ข้อโคนนิ้วโป้งเสื่อม" (Thumb Base OA) ซึ่งถ้าเราวินิจฉัยผิด การรักษาก็จะไม่ตรงจุดและไม่หายขาดสักทีครับ ความจริงของสองโรค: ใครคือตัวการที่แท้จริง? ลองนึกภาพตามหมอนะครับ ที่โคนนิ้วโป้งของเรามีส่วนประกอบสำคัญอยู่ 2 อย่างที่อยู่ซ้อนกัน ปลอกหุ้มเส้นเอ็น (De Quervain's): เปรียบเหมือน "ท่อ" ที่มี "เชือก" (เส้นเอ็น) วิ่งผ่าน ถ้าท่อนี้บวมหรือตีบ เชือกก็วิ่งลำบาก ทำให้เจ็บจี๊...

  ปวดโคนนิ้วโป้งทีไร... นึกว่าหินปูน แต่ทำไมหมอบอกว่าเป็น "เดอ กาแวง"? ต่างกันยังไงมาดูกัน! "คุณหมอคะ ปวดตรงโคนนิ้วโป้งมากเลยค่ะ เวลาหยิบจับของหรือบิดผ้ามันเจ็บจี๊ดขึ้นมาถึงข้อมือ บวมด้วยนะคะเนี่ย เป็นหินปูนเกาะเหมือนที่เคยได้ยินมาหรือเปล่า?" นี่คือคำถามยอดฮิตของคุณแม่ลูกอ่อนท่านหนึ่งที่อุ้มลูกน้อยมาหาหมอ พร้อมกับชี้ให้ดูจุดที่ปวดบริเวณโคนนิ้วโป้งด้านนอก ซึ่งอาการนี้หลายคนมักสับสนกับโรคหินปูนเกาะเส้นเอ็น แต่จริงๆ แล้วมันคือ "โรคปลอกหุ้มเส้นเอ็นข้อมืออักเสบ" หรือที่พวกเราเรียกกันติดปากว่า "โรคเดอ กาแวง" (De Quervain's Tenosynovitis) นั่นเองครับ ความจริงที่แตกต่าง: ปลอกหุ้มอักเสบ VS หินปูนเกาะ แม้ตำแหน่งจะใกล้เคียงกัน แต่ "กลไก" การเกิดโรคต่างกันอย่างสิ้นเชิงครับ หินปูนเกาะ (Calcific Tendinitis): คือการมี "ผลึกแคลเซียม" เข้าไปฝังตัวอยู่ในเนื้อเส้นเอ็น เหมือนมีเศษทรายหรือก้อนกรวดเล็กๆ ไปแทรกอยู่ ทำให้ปวดรุนแรงแบบเฉียบพลัน บวมแดงร้อนจัด เดอ กาแวง (De Quervain's): คือการที่ "ปลอกหุ้มเส้นเอ็น" ที่เปรียบเสมือนอุ...

  ปวดข้อมือจนน้ำตาเล็ด! บวม แดง ร้อนเหมือนโดนไฟลวก นึกว่าเก๊าท์แต่ไม่ใช่... มารู้จัก "หินปูนเกาะเส้นเอ็นข้อมือ" "หมอครับ ผมตื่นมาตอนเช้า อยู่ดีๆ ข้อมือก็บวมเป่งขึ้นมาเลย ขยับแทบไม่ได้ แค่ผ้าห่มโดนก็สะดุ้งแล้ว" นี่คือคำบอกเล่าของ คุณประเสริฐ (นามสมมติ) ชายวัยทำงานที่เดินถือแขนข้างขวาประคองเข้ามาในห้องตรวจด้วยสีหน้าเหยเก ข้อมือบริเวณโคนนิ้วโป้งด้านนอกของเขาทั้งบวมและแดงจัดจนเห็นได้ชัด หลายคนพอเห็นอาการแบบนี้ สิ่งแรกที่นึกถึงคือ "โรคเก๊าท์" หรือไม่ก็ "อักเสบติดเชื้อ" ใช่ไหมครับ? แต่จริงๆ แล้วในทางโรคกระดูกและข้อ มีอีกหนึ่งตัวการที่ทำให้ปวดรุนแรงได้ขนาดนี้ ทั้งที่ไม่ได้ไปกระแทกอะไรมา นั่นคือ "โรคผลึกแคลเซียมเกาะเส้นเอ็น" หรือที่ภาษาหมอเรียกว่า Calcific Tendinitis ครับ อาการแบบนี้... แคลเซียมมาผิดที่หรือเปล่า? ปกติแล้วแคลเซียมควรจะอยู่ในกระดูกเพื่อให้กระดูกแข็งแรงครับ แต่ในบางกรณี เจ้าแคลเซียมกลับไปสะสมอยู่ใน "เส้นเอ็น" ซึ่งเป็นเนื้อเยื่ออ่อนที่ทำหน้าที่เชื่อมกล้ามเนื้อเข้ากับกระดูก สำหรับเคสของคุณประเสริฐ แคลเซียมไปเกาะอยู่ที่เส้...

  เมื่อ "มือ" ที่เคยไกวเปลเลี้ยงลูกหลาน วันนี้กลับบวมเป่งและปวดร้าว "หมอคะ ป้าไม่ได้ไปล้ม ไม่ได้ไปกระแทกอะไรมาเลย อยู่ดีๆ ตื่นเช้ามาข้อมือมันก็บวมตุ่ย ขยับนิดเดียวก็ร้าวไปถึงศอก จะบิดผ้าเช็ดตัวยังทำไม่ได้เลยค่ะ" นี่คือคำบอกเล่าของ "คุณป้าเพ็ญ" (นามสมมติ) หญิงวัย 60 ปี ที่เดินประคองข้อมือข้างขวาเข้ามาในห้องตรวจด้วยสีหน้ากังวลใจ ป้าเพ็ญเป็นแม่บ้านเต็มตัว กิจวัตรประจำวันคือการทำกับข้าว ซักผ้า และอุ้มหลานวัยกำลังซน หลายคนในวัยนี้มักเข้าใจผิดครับ คิดว่าอาการปวดบวมตามข้อเป็นเรื่องปกติของคนแก่ เดี๋ยวทายาหม่องก็หาย หรือคิดไปเองว่าเป็น "รูมาตอยด์" แน่ๆ แล้วก็กังวลจนกินไม่ได้นอนไม่หลับ ความจริงคือ: อาการข้อมืออักเสบและบวมในผู้หญิงวัย 60 ปี มีสาเหตุได้หลากหลายมากครับ และ "ไม่ใช่" ทุกอาการคือความเสื่อมตามวัยเสมอไป บางครั้งมันคือ "ภัยเงียบจากผลึกแคลเซียม" บางครั้งคือ "เส้นเอ็นที่ประท้วงการใช้งานหนัก" หรือบางทีอาจเป็น "โรคข้ออักเสบ" ที่ต้องการยาเฉพาะทาง การเหมาว่าเป็นแค่โรคคนแก่แล้วปล่อยทิ้งไว้ อาจทำให้ข้อมือพิการ ห...