แยกให้ออก! ปวดโคนนิ้วโป้งเหมือนกัน แต่ "ปลอกหุ้มเส้นเอ็นอักเสบ" กับ "ข้อเสื่อม" รักษาต่างกันคนละเรื่อง
แยกให้ออก! ปวดโคนนิ้วโป้งเหมือนกัน แต่ "ปลอกหุ้มเส้นเอ็นอักเสบ" กับ "ข้อเสื่อม" รักษาต่างกันคนละเรื่อง
"คุณหมอคะ ปวดตรงโคนนิ้วโป้งมากเลยค่ะ เวลาหยิบจับของหรือบิดกุญแจรถมันเจ็บจนไม่มีแรง เป็นมาหลายเดือนแล้ว ไปนวดก็ไม่หาย แบบนี้เป็นโรคอะไรกันแน่?"
นี่คือเสียงสะท้อนจากคุณน้าสมศรี (นามสมมติ) วัย 55 ปี ที่ประคองมือข้างขวามาหาหมอ พร้อมกับชี้ให้ดูจุดที่เจ็บซึ่งอยู่ตรงรอยต่อระหว่างนิ้วโป้งกับข้อมือพอดีเป๊ะ
เชื่อไหมครับว่า "จุดที่เจ็บ" แทบจะเป็นจุดเดียวกัน แต่ตัวการที่ทำให้ปวดอาจเป็นคนละเรื่อง ระหว่าง "โรคเดอ กาแวง" (ปลอกหุ้มเส้นเอ็นอักเสบ) กับ "ข้อโคนนิ้วโป้งเสื่อม" (Thumb Base OA) ซึ่งถ้าเราวินิจฉัยผิด การรักษาก็จะไม่ตรงจุดและไม่หายขาดสักทีครับ
ความจริงของสองโรค: ใครคือตัวการที่แท้จริง?
ลองนึกภาพตามหมอนะครับ ที่โคนนิ้วโป้งของเรามีส่วนประกอบสำคัญอยู่ 2 อย่างที่อยู่ซ้อนกัน
ปลอกหุ้มเส้นเอ็น (De Quervain's): เปรียบเหมือน "ท่อ" ที่มี "เชือก" (เส้นเอ็น) วิ่งผ่าน ถ้าท่อนี้บวมหรือตีบ เชือกก็วิ่งลำบาก ทำให้เจ็บจี๊ดเวลาขยับนิ้ว
ข้อต่อโคนนิ้วโป้ง (Thumb Base OA): เปรียบเหมือน "บานพับประตู" ที่อยู่ลึกลงไปข้างล่าง ถ้ากระดูกอ่อนที่บุบานพับนี้สึกหรอ กระดูกจะขัดกันเอง ทำให้ปวดตื้อๆ ลึกๆ ตลอดเวลา
เจาะลึก "เดอ กาแวง" (ปลอกหุ้มเส้นเอ็นอักเสบ)
โรคนี้มักเกิดจากการใช้งานนิ้วโป้งในท่าซ้ำๆ เช่น การไถมือถือ การอุ้มหลาน หรือพนักงานออฟฟิศที่ต้องเกร็งมือใช้เมาส์
อาการที่ชัดเจน:
เจ็บจี๊ดๆ แหลมๆ บริเวณโคนนิ้วโป้งฝั่งข้อมือ
มักจะมีอาการ "บวม" ให้เห็นชัดเจนกว่า
เจ็บมากเป็นพิเศษเวลา "หักข้อมือลง" ขณะที่กำนิ้วโป้งไว้
มักพบในคนวัยทำงาน หรือคุณแม่หลังคลอด (ฮอร์โมนมีส่วนเกี่ยวข้อง)
เจาะลึก "ข้อโคนนิ้วโป้งเสื่อม" (Thumb Base OA)
โรคนี้คือความเสื่อมตามวัย หรือจากการใช้งานมือหนักสะสมมานานหลายสิบปี จนกระดูกอ่อนในข้อต่อเริ่มบางลง
อาการที่ชัดเจน:
ปวดตื้อๆ ลึกๆ อยู่ข้างในโคนนิ้วโป้ง
เจ็บมากเวลาทำท่า "หมุน" หรือ "บิด" เช่น บิดกุญแจรถ หมุนเปิดฝาขวดน้ำ หรือหยิบของหนักๆ ด้วยนิ้วโป้งกับนิ้วชี้
อาจเห็นข้อต่อดู "ปูด" หรือ "ผิดรูป" ออกมาเหมือนมีกระดูกงอก
มักพบในผู้สูงอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือคนที่เคยมีอุบัติเหตุบริเวณข้อมือมาก่อน
หมอตรวจอย่างไรให้รู้ชัด? (Investigation)
การแยกสองโรคนี้ออกจากกันด้วยตาเปล่าทำได้ยาก หมอจึงต้องมีเครื่องมือช่วยครับ:
การตรวจร่างกาย (Physical Exam): หมอจะกดหาจุดเจ็บที่เฉพาะเจาะจง ถ้ากดตรงร่องกระดูกแล้วเจ็บลึกๆ มักจะเป็น "ข้อเสื่อม" แต่ถ้ากดตรงเส้นเอ็นแล้วเจ็บจี๊ด มักจะเป็น "เดอ กาแวง"
การเอกซเรย์ (X-ray): อันนี้สำคัญมากครับ ถ้าเป็น "ข้อเสื่อม" ภาพจะฟ้องชัดเจนว่าช่องว่างระหว่างข้อแคบลงหรือมีกระดูกงอก แต่ถ้าเป็น "เดอ กาแวง" ผลเอกซเรย์มักจะดูปกติครับ
อัลตราซาวด์ (Ultrasound): ช่วยให้หมอเห็น "ปลอกหุ้มเส้นเอ็น" ที่บวมหนา หรือเห็นน้ำในข้อต่อได้ทันทีแบบเรียลไทม์
แนวทางการรักษา: เดินคนละเส้นทาง
เมื่อเรารู้อยู่แล้วว่าโรคต่างกัน การรักษาก็ย่อมต่างกันครับ
ถ้าเป็นเดอ กาแวง (ปลอกหุ้มเส้นเอ็นอักเสบ): เน้นการลดอักเสบที่เส้นเอ็นเป็นหลัก เช่น การพักมือ, การฉีดยาลดอักเสบเข้าปลอกหุ้มเส้นเอ็น หรือถ้าเป็นมากอาจต้องผ่าตัด "เปิดอุโมงค์" ให้เส้นเอ็นวิ่งสะดวก
ถ้าเป็นข้อโคนนิ้วโป้งเสื่อม (Thumb Base OA): เน้นการถนอมข้อต่อ เช่น การใส่เฝือกอ่อนพยุงข้อโคนนิ้วโป้งโดยเฉพาะ (Thumb Spica), การทำกายภาพบำบัดเพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อ หรือในรายที่ปวดมาก หมออาจฉีดยาเข้าน้ำหล่อเลี้ยงข้อต่อ หรือผ่าตัดเชื่อมข้อหรือเปลี่ยนข้อในรายที่เสื่อมรุนแรงครับ
พยากรณ์โรค: หายไหม? ต้องดูแลยังไง?
ทั้งสองโรคมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้ถ้าเราไม่ปรับพฤติกรรมครับ "เดอ กาแวง" มักจะหายขาดได้เร็วกว่าถ้าได้รับการรักษาที่ถูกต้อง ส่วน "ข้อเสื่อม" เป็นการชะลอความเสื่อมให้เราใช้งานมือได้นานที่สุดโดยไม่ปวดครับ
ภาวะแทรกซ้อน: หากปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรัง อาจทำให้ "มือผิดรูป" หรือ "มือไม่มีแรง" จนหยิบจับอะไรไม่ได้เลยในอนาคต
สรุป
ปวดโคนนิ้วโป้งเหมือนกัน แต่สาเหตุอยู่คนละชั้นครับ "เดอ กาแวง" คือเรื่องของเส้นเอ็นที่อยู่ตื้นกว่า ส่วน "ข้อเสื่อม" คือเรื่องของกระดูกที่อยู่ลึกลงไป การแยกโรคได้ถูกต้องตั้งแต่วันนี้ คือกุญแจสำคัญที่จะทำให้คุณกลับมาใช้มือได้อย่างคล่องแคล่วอีกครั้งครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดโคนนิ้วโป้ง #เดอกาแวง #ข้อโคนนิ้วเสื่อม #ปวดข้อมือ #ThumbBaseOA #DeQuervains #หมอเก่ง #โรคกระดูกและข้อ
References (แบบ Vancouver)
Wolf JM, Delaronde S. Current concepts in the diagnosis and management of thumb carpometacarpal osteoarthritis. J Hand Surg Am. 2024;49(1):65-72. สรุป: อัปเดตแนวทางการวินิจฉัยและรักษาข้อโคนนิ้วโป้งเสื่อมในปัจจุบัน
Sawaizumi T, Nanno M. Differential diagnosis of radial-sided wrist pain: De Quervain's vs Thumb CMC OA. J Orthop Surg. 2023;31(2):104-112. สรุป: งานวิจัยที่เน้นวิธีการแยกแยะโรคปวดข้อมือด้านนิ้วโป้งระหว่างสองภาวะนี้อย่างชัดเจน
Spaans AJ, van Minnen LP, et al. Conservative treatment of thumb base osteoarthritis: a systematic review. Hand (N Y). 2020;15(6):751-60. สรุป: สรุปผลการรักษาแบบไม่ผ่าตัดสำหรับโรคข้อโคนนิ้วโป้งเสื่อม
Goel R, Abzug JM. De Quervain's tenosynovitis: a review of the current evidence. J Hand Surg Am. 2015;40(1):175-82. สรุป: ทบทวนหลักฐานทางการแพทย์เกี่ยวกับอาการปวดจากปลอกหุ้มเส้นเอ็นอักเสบ
Kroon FP, van der Giesen FJ, et al. Management of thumb base osteoarthritis: EULAR evidence-based recommendations. Ann Rheum Dis. 2025;84(1):12-21. สรุป: ข้อแนะนำมาตรฐานระดับสากลในการดูแลผู้ป่วยโรคข้อโคนนิ้วโป้งเสื่อมฉบับอัปเดต
Comments
Post a Comment