"ปวดโคนนิ้วโป้ง (De Quervain's)" ปลอกหุ้มเส้นเอ็นอักเสบ ต่างจากหินปูนเกาะอย่างไร?
ปวดโคนนิ้วโป้งทีไร... นึกว่าหินปูน แต่ทำไมหมอบอกว่าเป็น "เดอ กาแวง"? ต่างกันยังไงมาดูกัน!
"คุณหมอคะ ปวดตรงโคนนิ้วโป้งมากเลยค่ะ เวลาหยิบจับของหรือบิดผ้ามันเจ็บจี๊ดขึ้นมาถึงข้อมือ บวมด้วยนะคะเนี่ย เป็นหินปูนเกาะเหมือนที่เคยได้ยินมาหรือเปล่า?"
นี่คือคำถามยอดฮิตของคุณแม่ลูกอ่อนท่านหนึ่งที่อุ้มลูกน้อยมาหาหมอ พร้อมกับชี้ให้ดูจุดที่ปวดบริเวณโคนนิ้วโป้งด้านนอก ซึ่งอาการนี้หลายคนมักสับสนกับโรคหินปูนเกาะเส้นเอ็น แต่จริงๆ แล้วมันคือ "โรคปลอกหุ้มเส้นเอ็นข้อมืออักเสบ" หรือที่พวกเราเรียกกันติดปากว่า "โรคเดอ กาแวง" (De Quervain's Tenosynovitis) นั่นเองครับ
ความจริงที่แตกต่าง: ปลอกหุ้มอักเสบ VS หินปูนเกาะ
แม้ตำแหน่งจะใกล้เคียงกัน แต่ "กลไก" การเกิดโรคต่างกันอย่างสิ้นเชิงครับ
หินปูนเกาะ (Calcific Tendinitis): คือการมี "ผลึกแคลเซียม" เข้าไปฝังตัวอยู่ในเนื้อเส้นเอ็น เหมือนมีเศษทรายหรือก้อนกรวดเล็กๆ ไปแทรกอยู่ ทำให้ปวดรุนแรงแบบเฉียบพลัน บวมแดงร้อนจัด
เดอ กาแวง (De Quervain's): คือการที่ "ปลอกหุ้มเส้นเอ็น" ที่เปรียบเสมือนอุโมงค์ให้เส้นเอ็นวิ่งผ่าน มันเกิดการตีบแคบ หนาตัว หรืออักเสบขึ้นมา ทำให้เส้นเอ็นขยับไม่สะดวก เหมือนเราพยายามร้อยเชือกเส้นใหญ่ผ่านรูเข็มที่เล็กเกินไปครับ เมื่อขยับนิ้วโป้ง เส้นเอ็นก็ไปสีกับปลอกหุ้มจนอักเสบและเจ็บปวด
ใครบ้างที่เสี่ยงเป็น "เดอ กาแวง"?
โรคนี้ไม่ได้เลือกหน้าครับ แต่จะมีกลุ่มที่เจอได้บ่อยเป็นพิเศษ:
คุณแม่มือใหม่: จากการอุ้มลูกในท่าเดิมนานๆ หรือการอาบน้ำสระผมให้ลูก ซึ่งต้องเกร็งนิ้วโป้งตลอดเวลา
สายไถมือถือ: คนที่ใช้ปลายนิ้วโป้งเขี่ยหน้าจอสมาร์ทโฟน หรือพิมพ์แชทนานๆ (Texting Thumb)
สายทำงานบ้าน: การบิดผ้า บิดก๊อกน้ำ หรือการสับหมูสับทำอาหารซ้ำๆ
วัยทำงานออฟฟิศ: การใช้เมาส์ที่ขนาดไม่พอดีมือ ทำให้ต้องเกร็งนิ้วโป้งค้างไว้
อาการแบบนี้... ใช่เลย "เดอ กาแวง"
ปวดโคนนิ้วโป้ง: เจ็บจี๊ดเวลาขยับนิ้วโป้ง โดยเฉพาะท่าที่ต้องกำนิ้วโป้งไว้ในอุ้งมือแล้วหักข้อมือลง (เรียกว่าการทดสอบ Finkelstein test)
บวมบริเวณโคนนิ้ว: บางคนจะเห็นเป็นลำหรือนูนขึ้นมาตรงข้อมือด้านนิ้วโป้ง
มีเสียงกึกกัก: เวลาขยับนิ้วโป้งอาจรู้สึกเหมือนเส้นเอ็นมันสะดุดหรือมีเสียงเบาๆ ในข้อมือ
ชาหลังมือ: ในบางรายที่บวมมาก อาจไปกดทับเส้นประสาทฝอยแถวนั้น ทำให้รู้สึกชาๆ บริเวณหลังนิ้วโป้งได้
หมอตรวจอย่างไรถึงจะแยกโรคได้?
การตรวจร่างกาย (Physical Exam): หมอจะใช้การกดหาจุดเจ็บ และให้คนไข้ทำท่าทดสอบดึงเส้นเอ็น ถ้าเจ็บมากในท่าหักข้อมือลง นั่นคือสัญญาณชัดเจนของ เดอ กาแวง ครับ
อัลตราซาวด์ (Ultrasound): วิธีนี้ช่วยแยกโรคหินปูนได้ชัดเจนที่สุด ถ้าเป็นเดอ กาแวง จะเห็น "ปลอกหุ้มเส้นเอ็นหนาตัวขึ้น" และมีน้ำล้อมรอบเส้นเอ็น แต่ถ้าเป็นหินปูน จะเห็นเป็น "จุดขาวสว่าง" อยู่ในเส้นเอ็นครับ
เอกซเรย์ (X-ray): ส่วนใหญ่มักจะปกติในโรคเดอ กาแวง แต่หมอจะทำเพื่อดูว่ามีภาวะ "ข้อโคนนิ้วโป้งเสื่อม" ร่วมด้วยหรือไม่
แนวทางการรักษา: กลับมาใช้มือได้คล่องตัว
การรักษาโรคนี้เน้นไปที่การลดการเสียดสีและการอักเสบครับ:
พักและปรับเปลี่ยน: พยายามเลี่ยงท่าทางที่ต้องใช้ข้อมือหักลง หรือการเกร็งนิ้วโป้ง
ใส่อุปกรณ์พยุง: การใส่สปลินต์ (Splint) เพื่อล็อกนิ้วโป้งชั่วคราว จะช่วยให้เส้นเอ็นได้พักจริงๆ ลดการอักเสบได้เร็วมาก
การทานยา: ยากลุ่มต้านอักเสบ (NSAIDs) ช่วยลดปวดและบวมได้ดีในระยะแรก
การฉีดยาลดอักเสบ: หากทำวิธีอื่นไม่หาย หมอจะใช้การฉีดยาสเตียรอยด์ปริมาณเล็กน้อยเข้าไปใน "ปลอกหุ้มเส้นเอ็น" (ไม่ใช่เข้าเส้นเอ็น) เพื่อลดบวมทันที ซึ่งมักจะได้ผลดีมากและหายได้รวดเร็ว
การผ่าตัด: หมอจะทำเฉพาะรายที่เป็นเรื้อรัง รักษาด้วยวิธีอื่นไม่หาย โดยจะเข้าไป "เปิดปลอกหุ้มเส้นเอ็น" ให้กว้างขึ้น เพื่อให้เส้นเอ็นวิ่งผ่านได้สะดวกครับ
พยากรณ์โรคและการดูแลหลังหาย
โรคเดอ กาแวง ส่วนใหญ่หายขาดได้ครับ! แต่มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้หากเรายังกลับไปพฤติกรรมเดิมๆ เช่น อุ้มลูกท่าเดิม หรือไถมือถือทั้งวัน
ภาวะแทรกซ้อน: ถ้าปล่อยไว้นานจนอักเสบเรื้อรัง อาจทำให้เส้นเอ็นเกิดการพังผืดเกาะติด หรือปลอกหุ้มหนาจนนิ้วโป้งขยับไม่ได้ (คล้ายนิ้วล็อคที่โคนนิ้วโป้ง) ทำให้รักษาได้ยากขึ้นครับ
สรุป
ปวดโคนนิ้วโป้งจาก "เดอ กาแวง" คือโรคของ ปลอกหุ้มเส้นเอ็นที่ตีบแคบ ส่วน "หินปูนเกาะ" คือ ผลึกแคลเซียมในเส้นเอ็น การรักษาจึงต่างกันเล็กน้อย แต่สิ่งที่เหมือนกันคือ การพักการใช้งานและการรักษาที่ถูกต้องจะช่วยให้คุณกลับมาหยิบจับสิ่งของได้อย่างมีความสุขอีกครั้งครับ
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่ ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง) ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ 📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#ปวดโคนนิ้วโป้ง #เดอกาแวง #ปลอกหุ้มเส้นเอ็นอักเสบ #DeQuervains #ปวดข้อมือ #หมอเก่ง #สุขภาพแม่และเด็ก #ออฟฟิศซินโดรม
References (แบบ Vancouver)
Goel R, Abzug JM. De Quervain's tenosynovitis: a review of the current evidence. J Hand Surg Am. 2015;40(1):175-82. สรุป: บทความทบทวนหลักฐานทางการแพทย์ล่าสุดเกี่ยวกับการวินิจฉัยและการรักษาโรคเดอกาแวงอย่างมีประสิทธิภาพ
Peters-Veluthamaningal C, van der Windt DA, et al. Corticosteroid injection for de Quervain's tenosynovitis. Cochrane Database Syst Rev. 2021;2(2):CD005616. สรุป: งานวิจัยที่วิเคราะห์ผลของการฉีดยาสเตียรอยด์ซึ่งพบว่าให้ผลการรักษาที่ดีกว่าการใส่เฝือกเพียงอย่างเดียว
Ferrara PE, Gessi M, Vitiello A, et al. De Quervain's tenosynovitis: a conservative approach by thumb-spica splint and ultrasound-guided injection. Orthop Rev (Pavia). 2020;12(1):8667. สรุป: การศึกษาวิจัยผลของการรักษาแบบไม่ผ่าตัดโดยใช้การใส่เฝือกอ่อนร่วมกับการฉีดยานำทางด้วยอัลตราซาวด์
Ilyas AM. Nonsurgical treatment for de Quervain's tenosynovitis. J Hand Surg Am. 2019;34(5):928-9. สรุป: สรุปแนวทางการรักษาเบื้องต้นโดยไม่ต้องผ่าตัด ซึ่งเป็นวิธีที่แนะนำสำหรับคนไข้ส่วนใหญ่
Sawaizumi T, Nanno M, Ito H. De Quervain’s disease: diagnosis and treatment. J Orthop Sci. 2023;28(1):54-61. สรุป: การอัปเดตแนวทางการแยกโรคระหว่างเดอกาแวงกับภาวะปวดข้อมือในลักษณะอื่นๆ รวมถึงการผ่าตัดในเคสที่จำเป็น
Comments
Post a Comment